Artykuły

Halitoza. Przykry zapach z jamy ustnej

Co to jest Halitoza?

Fizjologicznie powietrze wydychane przez ustna ma słodki charakter, porównywany niekiedy do zapachu kwitnących kasztanów, niezauważalny dla otoczenia. W miarę spożywania pokarmów, zmiany pory dnia, zaprzestania zabiegów higienicznych w obrębie jamy ustnej zmienia się charakter oraz intensywność wydychanego przez nas powietrza. Już starożytni Egipcjanie pierwszą godzinę po przebudzeniu nazywali: „godziną przykrego zapachu z jamy ustnej”

Określenie Halitoza pochodzi  z języka łacińskiego halitus – oznacza opar, wydech. Termin ten dotyczy przykrego zapachu pochodzącego z jamy ustnej lub nosa, gdyż niekiedy przyczyną nieprzyjemnego oddechu może pochodzić z zatok przynosowych.

Jakie mogą być przyczyny Halitozy?

Przyczyny Halitozy obrazuje klasyfikacja Yeagaki i Coli (z 2000 roku)

Podział Halitozy

Przyczyna Halitozy

Halitoza prawdziwa

Fizjologiczna

Obecna po spożyciu niektórych pokarmów (np. cebula, czosnek, rzodkiewka), będąca efektem niewielkiego nalotu na języku

Patologiczna

Wynikająca z patologicznych zmian w jamie ustnej: złej higieny jamy ustnej, głębokich kieszonek przyzębnych, kserostomii, niedoczyszczania protez zębowych, próchnicy, owrzodzeń i przetok w jamie ustnej, zgorzeli miazgi.

Inna

Przyczyna może leżeć poza jamą ustną: schorzenia zatok obocznych nosa, zmiany w gardle, krtani, górnych drogach oddechowych i płucach.

Halitoza może towarzyszyć chorobom ogólnoustrojowym: cukrzycy, chorobom układu pokarmowego, niewydolność wątroby i  niewydolność nerek.

Pseudohalitoza

Osoba uskarża się na przykry zapach z jamy ustnej, który nie jest wyczuwalny dla osób z otoczenia.

Halifobia

Jest to problemem natury psychicznej. Po wykonaniu badań organoleptycznych czy metrycznych pacjent nie chce uświadomić sobie, iż jego halitoza jest jedynie fikcją.

 

 

 

 

Epidemiologia i podłoże Halitozy

Halitoza to problem dość powszechny okazuje się, iż jest to trzecia (zaraz po próchnicy i chorobach przyzębia) przyczyna zgłaszania się pacjentów do gabinetów stomatologicznych. Udowodniono, że w 90% przypadków przyczyna halitozy znajduję się w jamie ustnej. Za stan ten odpowiadają produkowane przez bakterie następujące związki:

1.       lotne związki siarki (głównie merkaptan metylowy, siarkowodór i siarczek dwumetylu),

2.        poliaminy (putrescyna i kadaweryna),

3.        krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (masłowy, walerianowy i propionowy).

Związki te znajdują się w ślinie, resztkach pokarmowych, na zębach i języku jako konsekwencja aktywności beztlenowych bakterii pojawiających się w wyżej wymienionych stanach jamy ustnej. W części przypadków halitoza nie jest związana z infekcją bakteryjną. Przykry zapach z ust może wiązać się z niewłaściwym sposobem odżywiania, a ściślej głodzeniem.  Nieprzyjmowanie przez dłuższy czas pokarmów może być powodem przykrego zapachu z ust.

Niekiedy przejściowy nieprzyjemny zapach z jamy ustnej może być obecny po zabiegach chirurgiczo-stomatologicznych gdzie nakłada się na ten efekt kilka czynników: Obniżona aktywność żucia, zaniechanie/ograniczenie zabiegów higienicznych, spadek przepływu śliny oraz wzrost bakterii na produktach rozpadu krwi.

W „historii halitozy” odnotowano również przypadek, gdzie przyczyną przykrego zapachu jamy ustnej był kolczyk w języku.

W  1% przypadków ważną rolę odgrywają choroby ogólnoustrojowe. W tych sytuacjach konieczna jest specjalistyczna pomoc medyczna:

1.       Cukrzyca 

2.       Zapalenia wątroby

3.       Niewydolność nerek

4.       Choroby w których dochodzi do martwiczo-wrzodziejącego zapalenia dziąseł ( agranulocytoza, awitaminozy, białaczka, AIDS)

 

Leczenie

 Leczenie zależy od przyczyny HALITOZY. Z racji tego, iż w 90% powodem są  stany patologiczne w jamie ustnej zawsze najlepiej rozpocząć  od wizyty u stomatologa, który powinien odnaleźć powód przykrego zapachu z ust. Konieczne jest wyleczenie zmian próchnicowych oraz podjęcie odpowiedniego leczenia choroby przyzębia. Niekiedy zwraca się uwagę na modyfikację diety. Regularne posiłki, zwiększenie spożywania warzyw i owoców, a  wyeliminowanie używek (alkohol, papierosy) zmniejsza objawy halitozy. Skuteczne okazuje się używanie skrobaczek do języków, które pozwalają oczyszczać z nalotu tylną cześć grzbietu języka. Pomocne jest zastosowanie środków i produktów do higieny jamy ustnej zawierających chlorheksydnę, chlorek cynku, trikolsan.  W aptekach dostępne są tabletki tzw. Hali-Z. Wyleczenie halitozy może sprawiać duży problem.

W razie wykluczenia przyczyny z jamy ustnej stomatolog skieruje nas do odpowiedniego specjalisty.

Zawsze należy pamiętać o tym, że bardzo skutecznym, a jednocześnie najprostszym sposobem zwalczania i profilaktyki halitozy jest prawidłowa HIGIENA JAMY USTNEJ.

Opracowanie: Amadeusz Pławski, student V roku Wydziału Lekarsko-Stomatologicznego Akademii Medycznej we Wrocławiu

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat halitozy przejdź na stronę czasopisma DENTAL AND MEDICAL PROBLEMS.

Piśmiennictwo:

1.       Choroby Jamy Ustnej, Scully C.,  Red. Renata Górska, Wyd. Urban & Partner 2004

2.       Praktyczna Periodontologia Kliniczna. Red. Z. Jańczuk, Wyd. Kwintesencja 2004

3.       „Halitoza – problem przykrego oddechu w świetle piśmiennictwa.” Siudmak Betina, Magazyn Stomatologiczny 2009, 19 (3) s. 94-97

4.       „Halitoza – przegląd piśmiennictwa.” Paradowska Anna, Sławecki Konstanty, Czasopismo Stomatologiczne 2008, 61 (11) s. 815-821