Artykuły

Wszystko o kamieniu nazębnym

Nikogo nie trzeba przekonywać, iż piękny, śnieżnobiały uśmiech jest wyjątkową ozdobą zdrowia i urody każdego bez względu na wiek i status materialny. Aby tak się stało, warto zadbać o stan naszych zębów i higienę jamy ustnej.

 

Większość osób nie zdaje sobie jednak sprawy, co kryje się pod pojęciem kamienia nazębnego i z czym się on wiąże. Zdrowie jamy ustnej jest ściśle powiązane z ogólnym samopoczuciem, dlatego ważne jest, aby zrozumieć co prowadzi do tworzenia się kamienia nazębnego, jak zapobiegać jego gromadzeniu oraz dlaczego należy go usuwać.

Co to kamień nazębny i dlaczego stanowi problem?

Każdego dnia na naszych zębach powstaje początkowo niezauważalna warstwa, zwana płytką nazębną. Stale powiększająca się masa,  wywołana odkładaniem się bakterii i wydzielanych przez nie produktów. Codzienne szczotkowanie i nitkowanie zębów pozwala na bieżąco usuwać zgromadzoną płytkę nazębna. Jeżeli jednak zaniedbamy tych czynności, rozpocznie się proces mineralizacji płytki nazębnej, prowadzący w efekcie do powstania kamienia nazębnego (calculus dentalis). Należy dodać, iż pierwsze ogniska wapnienia płytki rozpoczynają się już po sześciu godzinach, a wyraźne zwapnienie płytki obserwuje się zwykle po trzech dniach.

Kamień nazębny zawiera od 70% do 90% soli mineralnych, głównie w postaci apatytów. Resztę stanowią składniki organiczne, a wśród nich białka, węglany oraz lipidy.

Wyróżniamy dwa rodzaje kamienia nazębnego:

·         Kamień naddziąsłowy – o szaro-kremowym kolorze, łatwo zauważalny, występuje na gładkich powierzchniach koron zębów. Najczęstsze miejsca to powierzchnia językowa dolnych siekaczy oraz powierzchnia policzkowa górnych zębów trzonowych. Wiąże się to z bliskością gruczołów ślinowych.

 

·         Kamień poddziąsłowy – o ciemnobrązowym kolorze, często niewidoczny, gromadzi się w przestrzeniach cementu korzeniowego. Ściślej przylega do powierzchni zębów, co czyni go trudniejszym do usunięcia.

Jaki wpływ na zdrowie ma kamień nazębny?

Powstały kamień nazębny tworzy idealne warunki do odkładania się kolejnych warstw płytki, których nie jesteśmy w stanie usunąć domowymi sposobami. Bakterie zgromadzone na powierzchni zębów mogą w niezagrożony sposób produkować kwasy, powodujące uszkodzenia szkliwa. Prowadzi  to do powstania ubytków i rozwoju próchnicy.

Kamień, który rozwija się poniżej linii dziąseł, jest szczególnie niebezpieczny, ponieważ prowadzi do zapalenia dziąseł, które z czasem może przechodzić w zapalenie przyzębia, które może wpływać na zdrowie ogólne (w szczególności na choroby układu sercowo-naczyniowego). Może być całkowicie usunięty tylko w warunkach gabinetu stomatologicznego. 

Kamień nazębny stanowi nie tylko zagrożenie dla zębów i dziąseł, ale także problem natury estetycznej. Posiada porowatą powierzchnię, wskutek czego łatwo ciemnieje w następstwie wnikania różnych barwników.

Jak mogę zapobiec tworzeniu się kamienia nazębnego?

Najlepszym sposobem uniknięcia poważnych skutków kamienia nazębnego jest właściwe zapobieganie jego powstawaniu. Oto wskazówki:

·         Szczotkuj zęby po każdym posiłku.  Szybkie, 30-sekundowe szczotkowanie rano i wieczorem nie wystarczy na usunięcie płytki nazębnej zgromadzonej w ciągu całej doby. Używaj szczoteczki o średnio twardym włosiu. Staraj się dotrzeć do każdego miejsca w jamie ustnej. Upewnij się, że nie zapominasz o niewygodnych do szczotkowania miejscach – wewnętrzne powierzchnie siekaczy, tylne powierzchnie ostatnich trzonowców.

·         Używaj past gwarantujących wysoką ochronę antybakteryjną. Zawarte w paście pirofosforany zapobiegają procesowi mineralizacji płytki nazębnej. Dodatkowo fluor naprawia wszelkie uszkodzenia szkliwa.

·         Nitkuj, nitkuj i jeszcze raz nitkuj. Niezależnie od tego jak bardzo jesteś sumienny w szczotkowaniu zębów, tylko codzienne stosowanie nici dentystycznej pozwoli na usunięcie płytki nazębnej z przestrzeni między zębami i zapobiegnie powstawaniu w tych miejscach kamienia nazębnego.

·         Zwróć uwagę na dietę. Bakterie w jamie ustnej rozwijają się dzięki pokarmom bogatym w cukier. Staraj się jeść zdrowo, ogranicz żywność bogatą w cukier. Wprowadź za to do swojej diety więcej warzyw i owoców.

·         Nie pal. Badania pokazują, że palacze są bardziej narażeni na odkładanie się złogów nazębnych, a przez to również zwiększa ryzyko wystąpienia chorób przyzębia.

Pamiętaj, że tylko dentysta przy użyciu profesjonalnego sprzętu jest w stanie usunąć kamień nazębny. Usunięcie kamienia powinno być wykonywane rutynowo co 4-6 miesięcy. Bez płytki nazębnej nie ma kamienia. Szybkość powstawania kamienia zależy od stanu higieny jamy ustnej. Jeżeli po miesiącu od usunięcia kamienia mam go znowu to znaczy, że źle czyszczę zęby. Zwróć się wówczas do lekarza dentysty z pytaniem jak należy je właściwie oczyszczać. W aptece są tabletki do kontroli efektywności oczyszczania zębów. Zastosuj je.

Opracowanie: Piotr Cierpikowski, student II roku Wydziału Lekarsko-Stomatologicznego Akademii Medycznej we Wrocław

Piśmiennictwo:

Stomatologia zachowawcza I. Red. S. Potoczek. Wyd.1. Wrocław: Urban & Partner 1994. ISBN 83-85842-15-2, s.4-11

Stomatologia zachowawcza II. Red. S. Potoczek. Wyd.1. Wrocław: Urban & Partner 1995. ISBN 83-85842-70-5, s. 59-61, 64-65, 71-79

Stomatologia zachowawcza. Zarys kliniczny. Red. Z. Jańczuk. Wyd.2. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL 1999. ISBN 83-200-2358-0, s.146-151

Praktyczna Periodontologia Kliniczna. Red. Z. Jańczuk, Wydawnictwo Kwintesencja 2004