Choroby

Opis choroby

Objawy białaczek w jamie ustnej

(Oral Lesions in Leukemias)

Definicja

Białaczka to układowa, rozsiana i autonomiczna proliferacja klonalna jednej z wczesnych lub bardziej dojrzałych hematopoetycznych komórek progenitorowych. Zmiany w jamie ustnej w przebiegu białaczek wynikają z samej choroby lub prowadzonego leczenia.

Przyczyny

Zmiany białaczkowe w jamie ustnej wynikające z samej choroby są efektem rozplemu blastów i zaburzonej produkcji komórek krwiotwórczych, co prowadzi do niedokrwistości, małopłytkowości oraz granulocytopenii. W wyniku upośledzenia układu odpornościowego w przebiegu samej choroby i prowadzonego leczenia dochodzi do infekcji oportunistycznych (grzybiczych, wirusowych i bakteryjnych). Protokoły terapeutyczne, w których stosowane są megadawki cytostatyków dają jako objawy niepożądane między innymi mucositis.


Obraz kliniczny i występowanie w jamie ustnej

Zmiany bezpośrednio związane z zaburzeniami hematologicznymi mogą występować u pacjenta niezdiagnozowanego lub towarzyszyć objawom ogólnoustrojowym choroby. Na ich podstawie można niekiedy wykryć białaczkę. Należą do nich: bladość błony śluzowej towarzysząca bladości powłok ciała; drobne i nieregularne wynaczynienia podśluzowe; bolesne owrzodzenia bez nacieku zapalnego na obrzeżach zlokalizowane na dziąsłach, wargach, języku, migdałkach; przerosty zapalne dziąseł (w białaczce monocytowej i mielomonocytowej) i samoistne krwawienia z dziąseł. Objawom tym towarzyszą odczyn okolicznych węzłów chłonnych, ból gardła, krwawienie z nosa i gorączka. U około 30% pacjentów hospitalizowanych z powodu białaczek rozwijają się oportunistyczne infekcje. Najczęściej są to grzybice: kandydoza (postać ostra rzekomobłoniasta) i aspergiloza (żółto-czarne owrzodzenia na podniebieniu, dziąsłach i języku). Infekcje wirusowe u pacjentów z białaczkami to związane z wirusem opryszczki (opryszczki zewnątrzustne i opryszczkowe zapalenie jamy ustnej), cytomegalowirusem (owrzodzenia ziarninowe) oraz wirusem Epsteina-Barr (leukoplakia włochata). Najrzadziej są to zakażenia bakteryjne błony śluzowej i przyzębia np. zapalenie jamy ustnej gronkowcowe lub pałeczkami jelitowymi, wrzodziejące zapalenie dziąseł. Najbardziej charakterystycznym objawem ubocznym chemioterapii jest musositis. Występuje u około 40% pacjentów poddanych konwencjonalnej chemioterapii oraz u ponad 70% pacjentów poddanych kondycjonowaniu przed przeszczepem szpiku. Ewolucja zmian jest następująca: bolesna plama rumieniowa i ścieńczenie nabłonka, bolesne nadżerki na podłożu rumieniowym, bardzo bolesne owrzodzenia uniemożliwiające przyjmowanie pokarmów stałych a potem płynnych. Od około 12-15 dnia rozpoczyna się nabłonkowanie zmian. Efektem ubocznym prowadzonego leczenia może być także ostra lub przewlekła choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi.


Badania dodatkowe

Hematologiczne, biopsja szpiku, serologiczne, mykologiczne, testy immunologiczne.


Diagnostyka różnicowa

Anemia aplastyczna, cykliczna neutropenia, choroba Rendu-Oslera-Webera, zespoły mielodysplastyczne, chłoniaki Hodgkina, chłoniaki non-Hodgkin, zapalenia dziąseł związane z płytką nazębną, polekowe zapalenia dziąseł.

Dziąsło - Objaw białaczki w jamie ustnej - Stan zapalny. Źródło: jamaustna.pl
Dziąsło - Objaw białaczki w jamie ustnej - Stan zapalny. Źródło: jamaustna.pl
Dziąsło - Objaw białaczki w jamie ustnej - Stan zapalny. Źródło: jamaustna.pl

Leczenie

Leczenie choroby podstawowej prowadzi hematolog, a zmiany w jamie ustnej zależą od efektywności leczenia onkologicznego. Stomatolog uczestniczy w trzech etapach postępowania profilaktyczno-leczniczego: przygotowanie do leczenia hematologicznego i eliminacja ognisk zapalnych (poprawa higieny jamy ustnej, miejscowe antyseptyki, leczenie próchnicy, ekstrakcje zębów); leczenie zmian w jamie ustnej podczas terapii białaczki (miejscowe preparaty stymulujące składniki obronne śliny, preparaty sztucznej śliny, leki przeciwbólowe, ciągłe przepłukiwanie jamy ustne roztworami zależnymi od pH śliny, miejscowe antyseptyki, ogólnie leki przeciwgrzybicze, przeciwwirusowe i antybiotyki), leczenie podtrzymujące w okresie remisji.

Więcej na temat tej choroby możesz przeczytać w DENTAL AND MEDICAL PROBLEMS.