Choroby

Opis choroby

Zmiany urazowe

(Traumatic Lesions)

Definicja, epidemiologia

Są to wszystkie zmiany na błonie śluzowej jamy ustnej wywołane urazem mechanicznym (najczęściej nagryzaniem lub oddziaływaniem uzupełnienia protetycznego). Zmiany te są częste, występują głównie u osób starszych i w wieku średnim.


Przyczyny

Uraz mechaniczny, parafunkcje, niewłaściwe użytkowanie lub wykonanie uzupełnień protetycznych, samookaleczanie.


Obraz kliniczny i występowanie w jamie ustnej

Zmiany urazowe w jamie ustnej mają zróżnicowany obraz kliniczny. Na skutek przygryzania policzków lub drażnienia przez protezy i aparaty ortodontyczne może dochodzić do hyperkeratozy w postaci białego pasma biegnącego obustronnie na błonie śluzowej policzków na wysokości linii zgryzowej. Jest to tzw. leukokeratoza. U pacjentów nieużytkujących protezy w obszarach bezzębnych widoczna są czasami białe plamy hyperkeratotyczne wywołane tarciem pokarmu podczas żucia. Pod protezami płytowymi (szczególnie w środkowej części podniebienia twardego) może dochodzić do tzw. III fazy stomatopatii wg Newtona, polegającej na nierównym ziarninującym, żywoczerwonym przeroście tkanki lub na powstaniu twardych, włóknistych zmian guzkowych. W sklepieniu przedsionka jamy ustnej może rozwijać się płatowaty rozrost zapalny w postaci ziarniniaka szczelinowatego będącego prawdopodobnie odczynem zapalnym na drażnienie przez brzeg źle dopasowanego do podłoża uzupełnienia ruchomego. Najpoważniejszą zmianą urazową w jamie ustnej jest owrzodzenie odleżynowe. Najczęściej powstaje ono na bocznych powierzchniach języka, błonie śluzowej języka i warg, podniebieniu twardym i dnie jamy ustnej. Jest to pojedyncze bolesne owrzodzenie z czerwona lub biało-żółtą powierzchnią i czerwonym obrzeżem. Zmiana jest miękka w palpacji. W przypadku intensywnego i przewlekłego urazu może dochodzić do jej bujania. W najcięższych przypadkach owrzodzenie odleżynowe może dochodzić do kilku centymetrów średnicy. Daje ostry odczyn w okolicznych węzłach chłonnych.


Badania dodatkowe

Niegojące się dłużej niż dwa tygodnie owrzodzenia odleżynowe wymagają weryfikacji w badaniu histopatologicznym.


Diagnostyka różnicowa

Leukoplakia, leukoedema, znamię białe gąbczaste, brodawczaki, brodawki pospolite, kłykciny kończyste, rak płaskonabłonkowy, afty duże, kiła, gruźlica, owrzodzenia polekowe, oparzenia chemiczne i termiczne.

Wargi - Zmiany urazowe - Niebolesne zmiany przerostowe. Źródło: jamaustna.pl
Wargi - Zmiany urazowe - Niebolesne zmiany przerostowe. Źródło: jamaustna.pl
Wargi - Zmiany urazowe - Niebolesne zmiany przerostowe. Źródło: jamaustna.pl
Podniebienie - Zmiana urazowa - Bolesne owrzodzenie. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Zmiana urazowa - Niebolesna biała plama. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Zmiana urazowa - Niebolesna biała plama. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Zmiana urazowa - Niebolesna biała plama. Źródło: jamaustna.pl
Policzek - Zmiana urazowa - Niebolesna biała plama. Źródło: jamaustna.pl

Leczenie

Usunięcie przyczyny urazu. Reedukacja parafunkcji, wymiana lub naprawa uzupełnienia protetycznego. W przypadku owrzodzenia odleżynowego miejscowo stosuje się preparaty przyspieszające nabłonkowanie i przciwzapalne, preparaty steroidowe tylko w przypadku wykluczenia obecności zmiany przednowtworowej. W przypadku zmian wytwórczych konieczne leczenie chirurgiczne lub ablacja laserowa.